Gruntowa pompa ciepła to jedno z bardziej efektywnych źródeł ogrzewania, jednak nie zawsze jest najlepszym wyborem do inwestycji. Sprawdź, w jakich warunkach takie rozwiązanie ma sens, jakie mogą być koszty oraz kiedy gruntowa pompa ciepła jest najbardziej opłacalnym wyborem. Dowiesz się też, jakie czynniki decydują o efektywności instalacji i czym różnią się poszczególne typy dolnego źródła ciepła.

Jak działa pompa ciepła gruntowa?

Pompa ciepła gruntowa funkcjonuje na zasadzie pozyskiwania energii cieplnej zgromadzonej w gruncie i przekazywania jej dalej do instalacji grzewczej budynku. Jak w przypadku każdego urządzenia grzewczego, podstawą jej prawidłowej pracy i wysokiej efektywności jest właściwy dobór, poprawny montaż oraz odpowiednia eksploatacja całego systemu.

Kluczowym elementem gruntowej pompy ciepła jest dolne źródło ciepła, czyli instalacja odbierająca energię z gruntu. Może ono mieć formę pionowych sond gruntowych, wykonywanych w odwiertach o głębokości do około 100 metrów (lub więcej, jeśli potrzebna jest duża moc) albo kolektora poziomego, złożonego z rur ułożonych poziomo na działce, poniżej strefy przemarzania gruntu. Dolne źródło pełni funkcję swoistego sezonowego magazynu energii – przez cały rok energia cieplna stopniowo napływa do gruntu z otoczenia (promieniowania słonecznego, opadów), natomiast w sezonie grzewczym pompa ciepła intensywnie ją stamtąd odbiera.

Koszt gruntowej pompy ciepła a projekt dolnego źródła

Prawidłowe zaprojektowanie dolnego źródła ma kluczowe znaczenie dla trwałości i efektywności całej instalacji. W przypadku sond pionowych należy uwzględnić warunki geologiczne, zapotrzebowanie budynku na ciepło oraz odpowiednią liczbę i głębokość odwiertów. Wykonanie odwiertów wiąże się z dodatkowymi kosztami – w styczniu 2026 roku ceny wahają się od 100 do 250 zł za metr bieżący, w zależności od rodzaju gruntu i regionu. Zazwyczaj konieczne jest wykonanie dwóch, trzech a niekiedy nawet większej liczby odwiertów, ale ich zaletą jest niewielkie zapotrzebowanie na powierzchnię działki.

Gruntowa pompa ciepła – opinie o sondach pionowych i kolektorach poziomych

Sondy pionowe mogą być najpopularniejszym wymiennikiem jeśli chodzi o gruntowe pompy ciepła. Muszą być wykonywane przez profesjonalne firmy wiertnicze i osoby do tego upoważnione. Ograniczeniem są również tereny obejmujące np. Natura 2000. Wykonanie odwiertów wymaga pozwolenia oraz przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Również gdy odwiert ma głębokość większą niż 30 metrów – należy go wcześniej zgłosić w gminie, przygotowując projekt geologiczny.

Alternatywą są kolektory poziome, które wymagają większego, niezabudowanego terenu. Obszar nad kolektorem nie powinien być zabudowany, zadrzewiony ani utwardzony – do gruntu musi swobodnie docierać promieniowanie słoneczne, woda deszczowa oraz woda z topniejącego śniegu. Dzięki temu zasoby energii w płytkich warstwach gruntu mogą się naturalnie odnawiać. Rozwiązanie to jest często łatwiejsze do zaplanowania na etapie budowy nowego domu, szczególnie na niezagospodarowanych działkach, jednak należy liczyć się z tym, że kolektor może zająć sporą część podwórka.

Gruntowa pompa ciepła – czy warto?

Choć wymienione ograniczenia – takie jak koszty odwiertów czy konieczność posiadania odpowiedniej działki – mogą stanowić barierę inwestycyjną, stabilne źródło ciepła, jakim jest grunt, zapewnia bardzo wysoką efektywność pracy pompy ciepła.

Gruntowe pompy ciepła, takie jak Vaillant flexoCOMPACT, osiągają wysokie chwilowe współczynniki efektywności COP, a co równie istotne, utrzymują je w szerokim zakresie warunków pracy. Przekłada się to na jeden z najwyższych na rynku sezonowych współczynników efektywności SCOP, co oznacza, że urządzenie pracuje optymalnie przez cały rok, niezależnie od warunków atmosferycznych.

Właśnie dlatego inwestycja w gruntową pompę ciepła ma największy sens tam, gdzie możliwe jest prawidłowe wykonanie dolnego źródła, a inwestor myśli długoterminowo i oczekuje stabilnych, niskich kosztów eksploatacji. Przy odpowiednim projekcie i wykonaniu jest to rozwiązanie trwałe i wyjątkowo efektywne energetycznie.

Wiele osób staje przed dylematem: pompa ciepła gruntowa czy powietrzna? Odpowiedź zależy przede wszystkim od warunków działki, budżetu inwestycyjnego oraz oczekiwań co do stabilności i kosztów eksploatacji. Gruntowa pompa ciepła zapewnia bardzo wysoką i przewidywalną efektywność przez cały rok. Pompa powietrzna bywa łatwiejsza w montażu i tańsza na etapie zakupu. Dlatego przed podjęciem decyzji warto przeanalizować nie tylko cenę urządzenia, ale również możliwości techniczne i długoterminowe koszty użytkowania.